ميرزا خانلرخان
60
سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )
مبارك حضرت عبد العظيم عليه آلاف التحيه و السلام ، بجا آورده ، مراسم دعاگوئى تقديم شده ، عازم منزل كنار كرد « 1 » گرديد . آن منزل بعموم عابرين بواسطهء پريشانى محل سكنى بد گذشت . با اينكه كاروانسرائى در كمال استحكام دارد ، ولى بواسطهء بىنظمى و عدم توجه مستأجر و مباشر آنجا ، همه حجرات كاروانسرا طويله و مزبله شده ، كسى نمىتواند ساكن شود . جزئى تعمير و اهتمالى در تنقيهء فضاى كاروانسرا و حجرات آن بشود ، موجب آسايش مترددين خواهد بود . از آنجا به منزل حوض سلطان و از آنجا به قم شرف زيارت آستان حضرت فاطمه سلام اللّه عليها حاصل گرديد . به حمد اللّه و منه ، توفيق دعاگوئى دوام دولت قاهره كرامت شد و شرايط دعا به عمل آمد . آبادى شهر قم بالنسبه بسنوات قبل كه اين اقل خانهزادان آن دولت پاينده ديده بود ، به مقدار ربعى تخمينا افزوده و مردمش بغايت آسوده ، مشغول دعاگوئى دولت ابدآيت بودند . اختلالى كه در آن شهر بود ، همين از جهت ناسازگارى آقا سيد جواد بود كه يكى از ملازادگان آنجاست ، با نواب و حكام آن ولايت . كه به اين واسطه آن اوقات امر حكومت آنجا بطور شايسته بنظام نبود . از آنجا روانهء مقصد شد ، همه منازل به حمد اللّه به يمن دولت بىزوال ، به كمال فراغت و آسودگى گذشت . همهجا نهايت امنيت و وفور نعمت و ارزانى و فراوانى بود . طرق و شوارع از هرجهة سهل المسالك « 2 » است . الا اينكه پل رودخانهء ديزآباد شكستگى بهمرسانيده ، به اندك توجه و جزئى تعميرى به اصلاح مىآيد و اگر چندى بگذرد ، به كلى منهدم خواهد شد و لا بد مبالغ خطيرى براى ساختن آن صرف و خرج لازم خواهد افتاد . بعد از طى مراحل ، وارد دار الدولهء كرمانشاهان گرديد . چند روزى براى مرمت سازوبرك سفر ، آنجا اقامت شد و فى الجمله استحضارى از وضع آنجا حاصل گرديد . آبادانى و معمورى شهر كرمانشاهان درخور خودش به حد كمال است .
--> ( 1 ) - كناركرد نام قريهايست در 40 كيلومترى تهران به قم . ( 2 ) - راهها